Ik was onder de indruk van het contrast tussen die dorpjes en die enorme havenindustrie. Feesten is overal een manier om mensen samen te brengen, maar nergens speelt dat zo sterk als in de kanaaldorpen.

De Gentenaar

Kanaaldorpen en de haven zijn onlosmakelijk verbonden met elkaar

Centraal in de kanaalzone ligt de haven van Gent. Die staat voor een belangrijke productieruimte voor de stad, een tewerkstellingsmotor en een poort op Vlaanderen en Nederland. Verspreid over die kanaalzone vind je de vier Gentse Kanaaldorpen: Sint-Kruis-Winkel, Mendonk, Desteldonk en Terdonk. Naast de dorpen zijn er ook de Moervaart met jachthaven en een uitgestrekt landbouwgebied met oude rustieke hoeves.

Het volledige gebied van de Gentse Kanaaldorpen en -zone bestrijkt een vierde van het totale grondgebied van Gent. Tegelijk valt op dat amper 1% van de Gentse bevolking hier woont. De bevolkingsdichtheid is dus zeer laag in vergelijking met (de meeste andere wijken in) Gent.

km2
Oppervlakte

Het gemiddelde voor Gent is 6,32 km2. De Gentse Kanaaldorpen bestrijken een vierde van het totale Gentse grondgebied.

inw/km2
Bevolkingsdichtheid

Het gemiddelde voor Gent is 1669 inw/km2. De bevolkingsdichtheid van de Gentse Kanaaldorpen is zeer laag.

Het aantal inwoners bleef de laatste 10 jaar vrij stabiel en steeg niet zoals dat in de meeste Gentse wijken wel gebeurde. Qua inwonersprofiel lijken de kanaaldorpen meer op de nabijgelegen gemeenten dan op het gemiddelde voor Gent. De wijk heeft bijvoorbeeld een lager aandeel inwoners met een vreemde herkomst dan Gent en het hoogste percentage (84%) aan eigendomswoningen.

Evolutie bevolkingsaantal in Gentse Kanaaldorpen en -zone

Ook hebben ze de laagste werkloosheidsdruk.

Werkloosheidsdruk

Verscheidenheid aan dorpen en toch veel eenheid

Dé Gentse Kanaaldorpen bestaan in feite niet. Elk dorp vormt een eigen gemeenschap, met een eigen geschiedenis en een eigen kijk op de dingen. Sint-Kruis-Winkel, Mendonk, Desteldonk en Terdonk voelen zich meer verbonden als Gentse Kanaaldorpen, dan als Gent.

Elk dorp heeft een sterk verenigingsleven, met de feestcomités als drijvende kracht. Er heerst een echt dorpsgevoel, met inbegrip van lokale kermissen en andere activiteiten.

De vier dorpen scoren op heel wat aspecten van ‘sociale integratie’ en ‘samen-leven’ het hoogst van alle Gentse wijken. Zo ontmoet 4 op de 10 inwoners minstens 1 keer per week familie, 8 op de 10 voelt zich thuis bij de buurtbewoners en 7 op de 10 heeft contact met de directe buren.

Nieuwe bewoners vinden echter soms moeilijk aansluiting bij het dorpsleven. Bewoners met een migratieachtergrond zijn nauwelijks vertegenwoordigd in de verenigingen.

Ontmoet 1 keer per week familie

Voelt zich thuis bij buurtbewoners

Contact met de directe buren

Naar een balans tussen wonen en leven en de havendynamiek

De betaalbaarheid van het wonen is, in vergelijking met wijken dichter bij het Gentse stadscentrum, één van de belangrijkste factoren die (nieuwe) bewoners aantrekt. Omdat de Gentse Kanaaldorpen in het buitengebied liggen, is woonuitbreiding niet mogelijk. Er is een specifieke nood aan aangepaste woonvormen voor ouderen, die daarvoor nu moeten uitwijken naar de omliggende gemeenten: Lochristi, Wachtebeke of Oostakker.

Bijna 4 op de 5 inwoners vindt dat er voldoende groen in de buurt is; dat is meer dan wat de gemiddelde Gentenaar ervaart. Deze wijk tekent met 98% de hoogste score op de aanwezigheid van een tuin voor eigen gebruik. Toch blijft de vraag naar kwaliteitsvolle openbare buitenruimte voor ontmoeting en ontspanning belangrijk, evenals investeringen om de balans te krijgen en te houden tussen woon- en havengebied.

Bijna 4 op 5 vindt dat er voldoende groen in de buurt is

Naar een connectie met (de rest van) Gent

De afstand tot de rest van Gent is voor veel dorpelingen groot. Doordat de industriegebieden zich verder blijven ontwikkelen, ontstaat er een druk op het verkeer en op de kwaliteit van het leefmilieu. De Gentse Kanaaldorpen hebben bovendien een zwak openbaar vervoersnet. Er zijn wel voldoende haltes, maar het aanbod is beperkt. Zo rijden er overdag geen en tijdens de piekuren weinig bussen. Bewoners zijn in de eerste plaats aangewezen op de Belbus. Meer en betrouwbare verbindingen naar Gent, Wachtebeke en Zelzate zijn een must.

De verkeersdruk in de dorpskern van Sint-Kruis-Winkel is hoog. Bovendien zijn er geen aparte fietspaden. In Desteldonk zorgt het doorgaand vrachtverkeer voor overlast. Enkele verbindingen en knooppunten zijn druk en onveilig. Daarnaast blijft het belangrijk om de parkeerdruk in de dorpskern van Sint-Kruis-Winkel in de gaten te houden.

Nood aan voorzieningen op een te kleine schaal

In de kanaaldorpen vind je weinig middenstand. Met een bakker, apotheker, café, frituur, bloemist, kappers, … wordt Sint-Kruis-Winkel nog het best bediend. Voor grotere winkelketens zijn de bewoners aangewezen op omliggende gemeentes, zoals Zelzate, Wachtebeke en Lochristi.

Bewoners geven aan dat ze nu vooral woonvormen voor ouderen, een kruidenier, een postpunt, een bibliotheek en een laagdrempelig sportaanbod voor jong en oud missen. De maatschappelijke dienstverlening trok de afgelopen jaren weg, maar komt nu (met mondjesmaat) terug. Omdat de dorpskernen te klein zijn om een nieuwe middenstand aan te trekken, opperden bewoners zelf al het idee van een boodschappendienst.

Daarnaast zijn er zeker voldoende ruimtes voor verenigingen en evenementen. Vaak zijn die ruimtes zelfs onderbenut. Bewoners geven aan dat een betere afstemming en communicatie (bijvoorbeeld via een ‘cultuurplatform’) tussen de verschillende verenigingen nodig is om de activiteiten beter bekend te maken bij àlle inwoners.

In Sint-Kruis-Winkel en Mendonk kunnen kinderen terecht in een school en een buitenschoolse opvang. Er is ook een goed uitgebouwde speelpleinwerking, jeugdbeweging en voetbalclub. In Desteldonk is er geen aanbod voor kinderen. De jeugd van Terdonk gaat naar de jeugdbeweging in Doornzele. Voor tieners (16+) is er geen aanbod. Het gebrekkige openbaar vervoer belet hen bovendien om zich vlot naar Gent te verplaatsen.